Büyüğünüz size seslendiğinizde cevap vermiyor, konuşmaları sık sık tekrar ettiriyor veya kalabalık ortamlarda iletişimden uzaklaşıyor mu?
Bu davranışları hemen unutkanlığa, ilgisizliğe veya demansa bağlamak doğru olmayabilir. Çünkü ileri yaşlarda sık karşılaşılan işitme kaybı, kişinin çevresiyle iletişim kurmasını önemli ölçüde etkileyebilir.
Bazen yaşlı bir bireyin konuşulanları anlamakta zorlanmasının nedeni hafıza problemi değil, sesleri yeterince duyamamasıdır.
Yaşlılarda işitme kaybı neden görülür?
Yaş ilerledikçe işitme sisteminde doğal değişiklikler meydana gelebilir. Özellikle yaşa bağlı işitme kaybı çoğunlukla yavaş gelişir. Bu nedenle kişi ve yakınları işitmedeki azalmayı başlangıçta fark etmeyebilir.
Dünya Sağlık Örgütü, 60 yaş üzerindeki bireylerde işitme kaybının önemli bir sağlık konusu olduğuna dikkat çekmektedir.
İşitme kaybının günlük yaşama etkileri şunlar olabilir:
- Konuşmaları anlamakta güçlük çekme
- Televizyonun sesini sürekli yükseltme
- Söylenenleri sık sık tekrar ettirme
- Kalabalık ortamlarda konuşmaları takip edememe
- Telefon görüşmelerinde zorlanma
- Sosyal ortamlardan uzaklaşma
İşitme kaybı unutkanlıkla neden karıştırılabilir?
Bir kişi konuşulanları duymadığında sorulara cevap veremeyebilir, söylenenleri yanlış anlayabilir veya konuşmanın bir bölümünü kaçırabilir.
Dışarıdan bakıldığında bu durum unutkanlık, ilgisizlik ya da iletişim kurmak istememe şeklinde yorumlanabilir.
Örneğin:
- Kendisine söylenenleri hatırlamıyor gibi görünebilir.
- Sorulara uygun olmayan cevaplar verebilir.
- Kalabalık aile sohbetlerinde sessiz kalabilir.
- Birden fazla kişinin konuştuğu ortamlarda zorlanabilir.
- Kendisine seslenildiğinde tepki vermeyebilir.
Bu belirtiler işitme kaybıyla ilişkili olabileceği gibi bilişsel sorunlardan veya başka sağlık durumlarından da kaynaklanabilir. Bu nedenle yalnızca davranışlara bakarak tanı koymak mümkün değildir.
İşitme kaybı ve demans arasındaki ilişki
İşitme kaybı ile bilişsel sağlık arasında bilimsel araştırmalarda ilişki gösterilmiştir. İşitme güçlüğü iletişimi zorlaştırabilir, sosyal katılımı azaltabilir ve bilişsel değerlendirmelerin sonuçlarını etkileyebilir.
Ancak işitme kaybı demans tanısı anlamına gelmez. Aynı şekilde her unutkanlık işitme sorunundan kaynaklanmaz.
Özellikle unutkanlık şikâyeti bulunan yaşlı bireylerde bilişsel değerlendirme yapılırken işitme durumunun da dikkate alınması önemlidir.
Büyüğünüzde işitme kaybı olabileceğini düşündüren işaretler
Aşağıdaki durumlar düzenli olarak gözlemleniyorsa işitme değerlendirmesi düşünülmelidir:
- Konuşurken sürekli tekrar istemesi
- Televizyon veya radyo sesini normalden yüksek açması
- Telefon görüşmelerinde zorlanması
- Özellikle gürültülü ortamlarda konuşmaları anlayamaması
- Konuşmalara katılmaktan kaçınması
- Kendisine seslenildiğinde duymamış gibi davranması
Bu işaretler kesin tanı koydurmaz. Kulak burun boğaz hekimi ve odyoloji uzmanı tarafından değerlendirme yapılması gerekir.
İşitme güçlüğü yaşayan yaşlı bireyle nasıl iletişim kurulmalı?
Aile üyeleri ve bakım verenler iletişim sırasında bazı basit yöntemlerden yararlanabilir:
- Konuşurken kişinin yüzüne dönün.
- Göz teması kurarak konuşmaya başlayın.
- Arka plandaki televizyon ve müzik sesini azaltın.
- Bağırmak yerine açık ve anlaşılır konuşun.
- Cümleleri gereksiz yere uzatmayın.
- Anlamadığında sabırla tekrar edin.
- İşitme cihazı kullanıyorsa cihazın doğru şekilde takılı ve çalışır durumda olduğundan emin olun.
Bu yaklaşımlar iletişimi kolaylaştırabilir ve kişinin sosyal yaşama katılımını destekleyebilir.
Yaşlı bakımında işitme ve iletişim takibi neden önemlidir?
Profesyonel yaşlı bakımında bireyin yalnızca fiziksel ihtiyaçlarının değil, iletişim ve sosyal katılım ihtiyaçlarının da dikkate alınması gerekir.
Bir bireyin grup etkinliklerine katılmaması, konuşmalardan uzak durması veya bakım ekibine cevap vermemesi her zaman isteksizlik anlamına gelmez. İşitme güçlüğü de bu davranışların altında yatan nedenlerden biri olabilir.
Bu nedenle günlük gözlem, aileden alınan bilgiler ve gerektiğinde sağlık profesyonellerine yönlendirme bakım sürecinin önemli parçalarıdır.
Asya Bakımevi’nde bireysel ihtiyaçlara duyarlı bakım
Asya Bakımevi olarak yaşlı bireylerin günlük yaşamlarını, iletişim biçimlerini ve sosyal katılımlarını gözlemlemeyi önemsiyoruz.
Çünkü her bireyin ihtiyacı farklıdır. Bazen bir kişinin daha iyi iletişim kurabilmesi için daha yüksek sesle konuşmak değil, önce neden duymakta zorlandığını anlamak gerekir.
Büyüğünüzün sizi duymaması, sizi dinlemek istemediği anlamına gelmeyebilir. Önce anlamaya çalışın, sonra değerlendirin.