Yaşlı bakımında multidisipliner ekip neden önemlidir? Hemşire, bakım elemanı, psikolog ve sosyal hizmet uzmanının bakım sürecindeki görevlerini ve ekip çalışmasının önemini anlatıyoruz.
Yaşlı Bakımı Tek Bir Alandan İbaret Değildir
Yaşlı bir bireyin bakım ihtiyacını yalnızca fiziksel ihtiyaçlar üzerinden değerlendirmek eksik kalır.
Bir kişinin;
- Sağlık durumu,
- Günlük yaşam becerileri,
- Beslenmesi,
- Bilişsel durumu,
- Psikolojik ihtiyaçları,
- Sosyal ilişkileri,
- Aile bağları
birbirinden ayrı düşünülemez.
Özellikle demans yaşayan bireylerde bu ihtiyaçlar daha da iç içe geçebilir.
Bu nedenle profesyonel yaşlı bakımında farklı disiplinlerin birlikte çalışması önemlidir.
Hemşirenin Rolü Nedir?
Hemşire, yaşlı bireyin sağlık durumunun takibinde önemli bir role sahiptir.
Vital bulguların takibi, ilaçların düzenli kullanımı, sağlık durumundaki değişikliklerin fark edilmesi ve gerektiğinde sağlık profesyonellerine doğru bilgi aktarılması bakım sürecinin önemli parçalarıdır.
Özellikle demans yaşayan bir kişi kendisini iyi hissetmediğini ifade etmekte zorlanabilir.
Bu durumda küçük değişikliklerin fark edilmesi daha da önem kazanır.
Bakım Elemanının Rolü Nedir?
Bakım elemanı yaşlı bireyle günlük yaşamın en fazla temas eden kişilerinden biridir.
Kişisel bakım, giyinme, beslenme, hareket, tuvalet ve günlük aktivitelerde destek verirken aynı zamanda günlük davranış ve alışkanlık değişikliklerini gözlemleyebilir.
Örneğin:
“Bugün yemeğini normalden daha az yedi.”
“Bugün yürümek istemedi.”
“Dünden daha huzursuz.”
gibi günlük gözlemler, tek başına küçük görünebilir.
Ancak doğru şekilde ekibe aktarıldığında önemli bir bilgiye dönüşebilir.
Psikolog Neden Önemlidir?
Yaşlılık döneminde kişinin yalnızca fiziksel değil, psikolojik ihtiyaçları da vardır.
Emeklilik, sosyal çevrenin azalması, eş veya arkadaş kayıpları, bağımsızlığın azalması ve bakım ihtiyacının artması çeşitli duygusal zorluklara neden olabilir.
Demans yaşayan bireylerde ise davranış değişikliklerinin arkasında farklı psikolojik veya çevresel nedenler bulunabilir.
Huzursuzluk, içe kapanma, öfke veya bakım reddi yalnızca “zor davranış” olarak görülmemelidir.
Davranışın ne anlatmaya çalıştığı anlaşılmalıdır.
Psikolog bu süreçte bireyin psikolojik durumunun değerlendirilmesine ve uyum sürecinin desteklenmesine katkı sağlar.
Sosyal Hizmet Uzmanının Rolü Nedir?
Yaşlı bireyin yaşamı yalnızca kurum içerisindeki günlük ihtiyaçlardan oluşmaz.
Aile ilişkileri, sosyal çevre, geçmiş yaşamı, kurumla aile arasındaki iletişim ve sosyal destek sistemi de bakım sürecinin parçalarıdır.
Sosyal hizmet uzmanı bu alanların değerlendirilmesine ve gerektiğinde aile ile kurum arasındaki iletişimin sağlıklı şekilde yürütülmesine katkıda bulunur.
Asıl Değer: Bu Bilgilerin Birleşmesi
Multidisipliner çalışmanın en önemli tarafı, herkesin kendi işini yapması değildir.
Farklı kişilerin elde ettiği bilgilerin bir araya gelmesidir.
Örneğin bakım elemanı iştah değişikliğini fark eder.
Hemşire bunu sağlık takibi içerisinde değerlendirir.
Psikolog davranış değişikliğinin duygusal veya çevresel boyutunu ele alır.
Sosyal hizmet uzmanı aileden gelen bilgileri sürece dahil eder.
Böylece tek bir olay, farklı açılardan değerlendirilir.
Demans Bakımında Ekip Çalışması Neden Daha da Önemlidir?
Demans yaşayan bireylerde kişinin kendi ihtiyaçlarını ifade etmesi zorlaşabilir.
Bu nedenle bakım ekibinin gözlemleri büyük önem taşır.
Bir kişinin:
- Daha az konuşması,
- Yemek yememesi,
- Gece daha huzursuz olması,
- Aktivitelere katılmaması,
- Bakımı reddetmesi
tek başına değerlendirildiğinde yalnızca bir davranış gibi görülebilir.
Ancak ekip bu değişimleri birlikte değerlendirdiğinde daha anlamlı bir tablo ortaya çıkabilir.
Burada temel yaklaşım şudur:
“Sorun ne?”
sorusunun yanında,
“Bu değişiklik bize ne anlatıyor?”
sorusunu da sormak.
Aile Bu Ekibin Neresindedir?
Aile de bakım sürecinin önemli bir parçasıdır.
Çünkü kurum ekibi yaşlı bireyi günlük olarak gözlemleyebilir; ancak kişinin geçmişini, alışkanlıklarını ve yaşam öyküsünü aile kadar iyi bilemez.
Bu nedenle aileden alınan doğru anamnez ve düzenli iletişim, bakım ekibinin değerlendirmesini güçlendirebilir.
Aile ile kurum arasındaki iletişim ne kadar sağlıklı olursa, bakım sürecinin bütünlüğü de o kadar güçlenir.
Asya Yaşlı Bakım Merkezi’nde Ekip Çalışması
Bizim için yaşlı bakımında temel soru yalnızca:
“Bugün bakım yapıldı mı?”
değildir.
Aynı zamanda:
“Bugün yaşlımızın sağlık durumunda, davranışlarında, psikolojisinde veya sosyal yaşamında ne değişti?”
sorusudur.
Bu nedenle hemşirelik, bakım, psikoloji ve sosyal hizmet perspektiflerinin bir arada değerlendirilmesini önemsiyoruz.
Çünkü her disiplin yaşlı bireyin farklı bir yönünü görür.
Ve bu bakış açıları birleştiğinde daha bütüncül bir bakım anlayışı ortaya çıkar.
Sonuç
Yaşlı bakımında tek bir kişinin her ihtiyacı görmesini beklemek doğru değildir.
İyi bakım ekip işidir.
Hemşirenin sağlık takibi,
bakım elemanının günlük gözlemi,
psikoloğun psikolojik değerlendirmesi,
sosyal hizmet uzmanının sosyal ve aile boyutundaki çalışmaları
birbirini tamamladığında yaşlı bireyin ihtiyaçları daha kapsamlı şekilde ele alınabilir.
Çünkü yaşlı birey yalnızca bir “bakım ihtiyacı” değildir.
Geçmişi, alışkanlıkları, duyguları, ilişkileri ve ihtiyaçları olan bir insandır.
İyi bakım da bütün bu alanları birlikte görebilmektir.